Luật việt vị bóng đá là điều luật gây tranh cãi nhiều nhất trên khán đài, nhưng nội dung gốc lại khá gọn. Xoilac tóm tắt Luật 11 trong bộ Luật Bóng đá của IFAB, kèm ví dụ cụ thể để bạn tự đánh giá các tình huống khi theo dõi trận đấu.
Việt vị là gì theo luật việt vị bóng đá?
Điều đầu tiên cần nhớ: đứng ở vị trí việt vị không phải là phạm lỗi. Cầu thủ chỉ bị thổi phạt khi vừa ở vị trí việt vị, vừa tham gia vào tình huống bóng sống.
Theo IFAB, một cầu thủ ở vị trí việt vị khi đồng thời thỏa mãn hai điều kiện:
- Có bất kỳ phần nào của đầu, thân hoặc chân nằm trong phần sân đối phương (không tính vạch giữa sân).
- Có bất kỳ phần nào của đầu, thân hoặc chân gần đường biên ngang của đối phương hơn cả quả bóng và cầu thủ đối phương thứ hai tính từ cuối lên (thường là hậu vệ cuối cùng, vì thủ môn thường là người thứ nhất).
Tay và cánh tay của mọi cầu thủ, kể cả thủ môn, không được tính. Ranh giới trên của cánh tay được xác định ngang với điểm dưới cùng của nách. Nói cách khác, vai vẫn được tính, còn cánh tay thì không.
Cầu thủ không ở vị trí việt vị nếu đứng ngang hàng với cầu thủ đối phương thứ hai từ cuối lên, hoặc ngang hàng với hai cầu thủ đối phương cuối cùng.
Cách xác định lỗi việt vị qua từng bước
Vị trí được xét tại thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng, không phải lúc cầu thủ nhận bóng. IFAB nêu rõ phải dùng điểm chạm bóng đầu tiên; riêng khi thủ môn ném bóng bằng tay thì dùng điểm chạm cuối cùng. Trọng tài và trợ lý thường đi theo trình tự:
- Xác định thời điểm đồng đội chuyền hoặc chạm bóng.
- Kiểm tra vị trí: cầu thủ có ở phần sân đối phương và vượt cả bóng lẫn cầu thủ đối phương thứ hai từ cuối lên không.
- Kiểm tra ngoại lệ: bóng có đến trực tiếp từ quả phát bóng lên, ném biên hoặc phạt góc không.
- Đánh giá mức độ tham gia: cầu thủ có can thiệp vào lối chơi, gây ảnh hưởng đối phương hoặc hưởng lợi từ vị trí đó không.
- Ra quyết định: nếu có lỗi, cho đội phòng ngự hưởng quả đá phạt gián tiếp tại nơi phạm lỗi.
Ở bước 4, IFAB liệt kê ba dạng tham gia:
- Can thiệp vào lối chơi: chơi hoặc chạm vào quả bóng do đồng đội chuyền hay chạm.
- Gây ảnh hưởng đến đối phương: che rõ ràng tầm nhìn của đối phương, tranh chấp bóng với đối phương, rõ ràng cố chơi một quả bóng ở gần khi hành động đó tác động lên đối phương, hoặc có hành động hiển nhiên ảnh hưởng đến khả năng chơi bóng của đối phương.
- Hưởng lợi từ vị trí việt vị: chơi bóng hoặc gây ảnh hưởng đến đối phương khi bóng bật ra từ cột dọc, xà ngang, trọng tài hoặc đối phương, hoặc sau khi đối phương cố ý cản phá (save).
Các trường hợp không việt vị cần nhớ
- Cầu thủ đứng trong phần sân nhà, kể cả đứng trên vạch giữa sân.
- Cầu thủ đứng ngang hàng với cầu thủ đối phương thứ hai từ cuối lên.
- Cầu thủ đứng sau quả bóng tại thời điểm đồng đội chuyền.
- Nhận bóng trực tiếp từ quả phát bóng lên, quả ném biên hoặc quả phạt góc.
- Nhận bóng từ một đối phương cố ý chơi bóng (kể cả cố ý chạm tay), trừ khi đó là một pha cứu thua có chủ đích.
- Đứng ở vị trí việt vị nhưng không tham gia vào tình huống.
Điểm khó nhất là phân biệt “cố ý chơi bóng” với “bóng bật trúng”. IFAB xem xét bóng có đi từ xa, có nhanh không, hướng có bất ngờ không và cầu thủ có kịp điều chỉnh cơ thể không. Một đường chuyền hỏng hoặc pha phá bóng không thành công vẫn được tính là cố ý chơi bóng.
Ví dụ tình huống áp dụng luật việt vị bóng đá
| Tình huống | Quyết định | Lý do |
|---|---|---|
| Tiền đạo ngang hàng hậu vệ thứ hai từ cuối lên khi đồng đội chuyền | Không việt vị | Ngang hàng được coi là hợp lệ |
| Chỉ có cánh tay của tiền đạo vượt hậu vệ | Không việt vị | Tay và cánh tay không được tính |
| Tiền đạo ở vị trí việt vị nhận bóng trực tiếp từ quả ném biên | Không việt vị | Ném biên là ngoại lệ trong Luật 11 |
| Cú sút trúng cột dọc, bóng bật ra cho đồng đội đang ở vị trí việt vị ghi bàn | Việt vị | Hưởng lợi từ bóng bật cột |
| Thủ môn đẩy cú sút, bóng đến cầu thủ đang ở vị trí việt vị | Việt vị | Pha cứu thua không xóa vị trí việt vị |
| Hậu vệ chủ động chuyền về nhưng hỏng, bóng đến tiền đạo đứng ở vị trí việt vị | Không việt vị | Đối phương đã cố ý chơi bóng |
| Cầu thủ đứng ở vị trí việt vị ngay trước mặt thủ môn, che tầm nhìn khi đồng đội sút vào lưới | Việt vị | Gây ảnh hưởng đến đối phương |
Hình phạt và những điểm hay bị hiểu nhầm
Khi có lỗi việt vị, trọng tài cho đội phòng ngự hưởng quả đá phạt gián tiếp tại vị trí phạm lỗi, kể cả khi vị trí đó nằm ở phần sân nhà của cầu thủ phạm lỗi.
- Hậu vệ rời sân không xin phép vẫn được coi là đứng trên đường biên ngang hoặc biên dọc khi xét việt vị, cho đến lần dừng bóng tiếp theo hoặc khi đội phòng ngự đã đưa bóng về phía giữa sân và ra ngoài vòng cấm.
- Nếu cầu thủ ở vị trí việt vị bị phạm lỗi trước khi chơi bóng, lỗi phạm lỗi được xử trước. Nếu cầu thủ đó đã đang tranh bóng rồi mới bị phạm lỗi, việt vị được thổi trước.
Ở các giải có VAR, tình huống việt vị dẫn đến bàn thắng có thể được kiểm tra lại. Khi xem livescore Xoilac, bạn sẽ thấy bàn thắng bị hủy được cập nhật ngay trong diễn biến trận đấu.
Theo dõi tình huống việt vị khi xem bóng đá
Hiểu luật giúp bạn bình tĩnh hơn với những bàn thắng bị hủy ở phút cuối, đặc biệt trong các cuộc đua sát nút trên bảng xếp hạng Ngoại hạng Anh. Bạn có thể xem giờ bóng lăn trên lịch thi đấu bóng đá và đọc thêm các bài phân tích tình huống trong mục tin tức bóng đá của Xoilac.
Câu hỏi thường gặp
Việt vị là gì nói ngắn gọn?
Cầu thủ ở vị trí việt vị khi ở phần sân đối phương và gần đường biên ngang đối phương hơn cả bóng lẫn cầu thủ đối phương thứ hai từ cuối lên, tại thời điểm đồng đội chuyền. Chỉ bị phạt khi tham gia vào tình huống.
Đứng ngang hàng hậu vệ có bị việt vị không?
Không. Luật 11 ghi rõ cầu thủ ngang hàng với cầu thủ đối phương thứ hai từ cuối lên, hoặc ngang hàng với hai cầu thủ đối phương cuối cùng, không ở vị trí việt vị.
Nhận bóng từ quả phạt góc có bị việt vị không?
Không. Nhận bóng trực tiếp từ quả phạt góc, ném biên hoặc phát bóng lên không phải lỗi việt vị.
Lỗi việt vị bị phạt thế nào?
Đội phòng ngự được hưởng quả đá phạt gián tiếp tại vị trí xảy ra lỗi.
Bóng bật từ hậu vệ đến tiền đạo đứng việt vị thì sao?
Nếu bóng chỉ bật trúng hậu vệ hoặc đó là pha cứu thua có chủ đích, tiền đạo vẫn bị thổi việt vị. Nếu hậu vệ cố ý chơi bóng, kể cả chuyền hỏng, thì không việt vị.
